Zaklopaca

Zaklopaca është një fshat i vogël në komunën Milici në Bosnjën verilindore, afër qytetit të Vlasenicës. Instituti Boshnjak i Personave të Zhdukur zbuloi dy varre në fshat në afërsi të njëri-tjetrit. Zhvarrosja e parë u krye në vitin 1998, kur u gjetën eshtrat e tetë personave. Gjithashtu u konstatua se vendi ishte trazuar sërish dhe trupat ishin transferuar në një vend tjetër.

Një zhvarrosje e dytë në vitin 2004 solli zbulimin e një varri të dytë 500 metra larg nga i pari. Ai përmbante eshtrat e 54 viktimave të luftës, duke përfshirë 11 fëmijë të moshës nga katër deri në 12 vjeç. Viktima më e re ishte Naida Hodziç katër vjeçe dhe më e moshuara Fatima Berbiç 62 vjeçare.

Varret mbeten të pashënuara, të ndodhura midis një grope gëlqereje të quajtur Zlatanova Kreçana dhe lumit Studeni Jadar.

Më 16 maj 1992, trupat dhe oficerët e policisë serbe të Bosnjës vranë 56 civilë boshnjakë, duke përfshirë gra, fëmijë dhe të moshuar. Dymbëdhjetë persona që i mbijetuan masakrës dhe ikën në qytetin e Vlasenicës u gjurmuan dhe u vranë në ditët në vijim. Pas masakrës, një skavator nga kompania minerare Boksit u përdor për të hapur gropat në fshatin Zaklopaca ku u hodhën kufomat.

Amor Masoviç, kryetar i Komisionit Federal të Bosnjës për Personat e Zhdukur, tha se në mesin e viktimave në varr ishin 29 persona nga familja Hodziç.

Në mars 2022, gjykata shtetërore e Bosnjës dha një vendim të shkallës së parë që liron nga akuzat dy ish-policë dhe tre ish-ushtarë të Ushtrisë Serbe të Bosnjës për përfshirje në vrasjet e civilëve boshnjakë në Zaklopaca. Gjykata arriti në përfundimin se nuk ishte provuar përtej çdo dyshimi të arsyeshëm se Radomir Pantiç, Nenad Vukotiç, Branko Joloviç, Milomir Miloseviç dhe Nikola Losiç i kryen vrasjet në vitin 1992.

Sipas Institutit Boshnjak të Personave të Zhdukur, 955 boshnjakë u zhdukën në komunat Vlasenica dhe Milic midis 1992 dhe 1995.

Varri masiv më i madh i gjetur në zonën e Vlasenicës ishte varri masiv Ogradice, nga i cili u zhvarrosën eshtrat e 232 viktimave në vitin 2003. Varri masiv i Zaklopacës ishte më i madhi i gjetur në komunën e Milicit. Tridhjetë e shtatë viktima u zhvarrosën gjithashtu nga varri masiv i Susicës.

Kurtalici

Fshati Kurtalici ndodhet në brigjet e lumit Drina, tetë kilometra nga qyteti i Visegradit në Bosnjën dhe Hercegovinën lindore. Një varr masiv parësor u gjet në Kurtalici në vitin 2000 pasi niveli i ujit në lumin Drina, afër kufirit boshnjako-serb, kishte rënë me disa metra dhe ishte tërhequr për 20 metra përgjatë të dy brigjeve. Aty u zbuluan eshtrat e 62 civilëve boshnjakë.

Sipas ekspertëve mjeko-ligjorë, procesi i identifikimit ka qenë i vështirë pasi trupat ishin grumbulluar mbi njëri-tjetrin, mbetjet mortore ishin përzierë dhe ishte e pamundur të dallohej se cila pjesë e skeletit i përkiste cilës viktimë. Rreth varrezës u gjetën një numër i madh gëzhojash, gjë që tregon se viktimat janë vrarë në vendngjarje.

Vendi, i cili shtrihet në bregun e djathtë të lumit Drina dhe liqenit Perucac, mbetet i pashënuar.

Që nga përfundimi i luftës, një përkujtimore për viktimat e luftës nga Visegradi është mbajtur të shtunën e fundit të majit në Urën Mehmed Pasa Sokolovic në qytet. Në lumin Drina hidhen trëndafila në përkujtim të viktimave.

Visegradi u sulmua dhe u pushtua në prill 1992 nga Ushtria Popullore Jugosllave, e cila instaloi një administratë të kontrolluar nga serbët. Pas largimit të Ushtrisë Popullore Jugosllave, Ushtria Serbe e Bosnjës dhe policia e kontrolluar nga serbët nisën një fushatë sistematike dhe të përhapur kundër boshnjakëve, duke përfshirë arrestime, ndalime në kampe, tortura, përdhunime dhe vrasje, si dhe shkatërrimin e shtëpive dhe ndërtesave fetare.

Sipas dokumenteve nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë (GJPNJ), rreth 1,600 njerëz u vranë në dhe rreth Visegradit, mes tyre 600 gra dhe 119 fëmijë, në atë që gjykata tha se ishte një nga fushatat më të gjera dhe të pamëshirshme të spastrimit etnik gjatë luftës në Bosnje dhe Hercegovinë.